De Zwanenroute. (2/3)

Vorige week vrijdag volgde ik de Zwanenroute, een fietslus in en rondom de gemeente Olsene. Het was een zachte herfstdag. Er waaide een tamelijke bries, maar de donzige wolken waarachter de zon zo nu en dan wegdook, waren totaal onschuldig.
Ik had zonet de lange kasteeldreef achter mij gelaten en reed nu gezwind langs akkers en kronkelige veldwegen (zie ook foto boven). Op de open vlakten bood dat briesje wel wat tegenwerk. Zonder het motortje op mijn fiets was ik daar geen meter vooruit geraakt.

DSC_0020

De landelijke uitzichten rondom mij waren mooi. Ik had mooie foto’s kunnen nemen, ware het niet dat er overal van die idiote elektriciteitspalen in de weg stonden.

DSC_0021

Ik bevond  mij aan de rand van de gemeente Olsene in de D’Hoyestraat. Net voorbij een oude schuur kwam de weg uit op het jaagpad langs de Leie.

DSC_0022

Rechts liep het jaagpad naar Machelen-aan-de-Leie …

DSC_0023

… maar de Zwanenroute leidde me naar links. Toen ik bij de brug over de Leie kwam wezen de pijltjes rechtdoor. Dus fietste ik onder de brug door.

DSC_0025

Ik liet de brug achter mij en vervolgde verder mijn route langs het lange, kaarsrechte jaagpad.

DSC_0026

It’ a long way to Tipperary  … music-25705_960_720

DSC_0027

Het jaagpad was lang en recht, maar na enkele kilometer mocht ik uiteindelijk links afslaan. Een kronkelde baan leidde me omheen een hoge muur waarachter een begraafplaats lag verscholen.

DSC_0028

Olsene 024b

Zo kwam ik wat verder op de autobaan terecht die Olsene met enkele andere Leiedorpen verbindt. Hier moest ik rechtsaf, in de richting van het gemeentecentrum.

DSC_0033

Terwijl ik verder reed kwamen achter mij enkele wolken stoer opzetten. Maar daar bleef het bij. Er viel geen spatje regen.

DSC_0035

Morgen fietsen we verder.

November.

Voor veel mensen is november de maand waarin de doden worden herdacht, alsook de gruwelijke slachtpartijen uit de Eerste en tweede Wereldoorlog.
In de volksweerkunde wordt de maand november ook omschreven als de slachtmaand, de bloedmaand of de nevelmaand. 

In de middeleeuwen hadden de boeren het recht om in november hun varkens in het bos de eikels en beukennootjes te laten opeten. Men noemde dat het “akeren”. Normaal was alles wat in het bos groeide eigendom van de kasteelheer maar het was een traditie dat de boeren hun varkens het woud mochten insturen voor de eikeloogst.
Dit thema werd dikwijls afgebeeld in middeleeuwse miniaturen en glasramen.
Een dergelijke afbeelding is te zien in “Les Très Riches Heures du duc de Berry”  (“De zeer rijke uren van de hertog van Berry”). Dit is een rijk geïllustreerd getijdenboek, dat werd vervaardigd rond 1410 in opdracht van hertog Jan van Berry. Het boek wordt aanzien als één van de mooiste middeleeuwse manuscripten uit Frankrijk. Het wordt bewaard in het kasteel van Chantilly, ten noorden van Parijs.
Getijdenboeken waren gebedenboeken voor leken, geënt op het door monniken gebruikte brevier. De gebeden die erin stonden werden op vaste tijden van de dag uitgesproken en werden daarom getijden genoemd.
In dit getijdenboek staat een zwijnenhoeder centraal in de illustratie bij de maand november. Hij gooit een tak in de bomen, zodat de eikels omlaag vallen. Zijn hond houdt toezicht op het tafereel. Op de achtergrond zijn andere boeren in het bos te zien, die eveneens hun varkens hoeden.

800px-Les_Très_Riches_Heures_du_duc_de_Berry_novembre

Bron : Wikipedia

Flanders Field American Cemetery.

Na nauwelijks twintig minuutjes stappen bereik je vanuit het bezoekerscentrum HIPPO.WAR in Waregem, het “Flanders Field American Cemetery”. Dit is de enige Amerikaanse begraafplaats van de Eerste Wereldoorlog in België.
368 gesneuvelde Amerikaanse soldaten vonden hier hun laatste rustplaats.
De begraafplaats is 2,4 hectare groot. Centraal staat een gedenkkapel waar binnenin de namen van de 43 Amerikaanse soldaten gebeiteld staan, wiens stoffelijke resten nooit zijn gevonden.

DSC_0038-horz

DSC_0036

Aan elke kant van het centrale vierkant liggen vier identieke delen met elk 92 graven. Op de vier verlengden van de diagonalen bevinden zich cirkelvormige inhammen waar telkens een urne staat, die telkens één van de vier Amerikaanse divisies, die in ons land gestreden hebben, symboliseren.
Verder is het park netjes en verzorgd aangelegd met mooie doorkijkjes en netjes gemaaide gazonnen.

DSC_0033

DSC_0045

DSC_0048

DSC_0049

Maar het meest merkwaardige vond ik het mooie huis dat men aan de ingang van de begraafplaats aantreft. Tot vorig jaar deed dit huis enkel dienst als woning voor de Amerikaanse beheerder van de begraafplaats. Maar sinds enkele maanden is er in de aanbouw van het huis ook een bezoekerscentrum gevestigd dat aansluit bij HIPPO.WAR.

DSC_0057

DSC_0054

Op 26 maart 2014 bezocht de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama dit kerkhof, tijdens een officieel bezoek aan ons land. Het provinciestadje Waregem stond toen helemaal op z’n kop.

DSC_0062

 

De Bisschoppengalerij. (bis)

Zoals ik al schreef in een vorig postje bezochten mijn vriend van de erfgoedcel Leie-schelde en ik vorige week de Bisschoppengalerij op het kerkhof van Mariakerke (bij Gent).
Aan het kerkplein van Mariakerke stond onze contactpersoon van de heemkundige kring ons reeds op te wachten. De man, die ook stadsgids is in Gent, nam zijn taak heel ernstig en gidste ons eerst naar het kasteel Claeys-Bouüaert en de mooie bijhorende dreven. Heel mooi en interessant. Uiteindelijk keerden we terug naar het kerkplein en de Onze-Lieve-Vrouw Geboortekerk, die we eveneens met een bezoek vereerden.

DSC_0001

Pas daarna kwam het kerkhof en de bijhorende Bisschoppengalerij aan de beurt. Intussen waren boven ons hoofd grijze wolken komen opzetten, die onheilspellend boven de galerij bleven hangen.
We vernamen van onze gids dat het oorspronkelijke plan uit 1873 van architect Jean-Baptiste Bethune heel ambitieus was. Zo was het aanvankelijk de bedoeling dat de Bisschoppengalerij het hele kerkhof zou omspannen met een totale lengte van meer dan een halve kilometer. Maar door geldgebrek is men destijds na ongeveer 200 met de bouw gestopt. De verdere afwerking volgens de originele plannen is er nooit meer gekomen.
Niettemin blijft de Bisschoppengalerij een uniek religieus bouwwerk.

DSC_0008

Onze gids had de sleutel en wij volgden hem naar binnen.

DSC_0047-horz

In tegenstelling tot wat ik had verwacht lagen de gangen van de galerij er netjes bij. “Dat is ooit wel anders geweest”, zo vertelde onze gids. Jarenlang werd er nauwelijks naar deze galerij omgekeken. Iedereen kon er zomaar binnen en buiten lopen. Heel wat grafzerken en glasramen werden toen beschadigd door nozems en vandalen. Daklozen hadden er een onderkomen gevonden, net als de duiven die er overal duivenpoep achterlieten.
Pas vijf jaar geleden is men met de restauratie van de galerij begonnen. Er is intussen al veel hersteld,  maar het werk is nog niet helemaal af. Sinds de restauratiewerken van start gingen zijn de deuren op slot en mag niemand er naar binnen, tenzij op aanvraag en onder begeleiding van een gids van de heemkundige kring.
De restauratiewerken verliepen ook niet van een leien dakje. Bijvoorbeeld bij de restauratie van een gigantisch grote beeldengroep ~ in vaktermen een Calvarie genoemd (symbolische voorstelling van de kruisiging van Jezus Christus, geflankeerd door Maria en de apostel Johannes) ~ ging één en ander mis. De beelden zijn gemaakt uit eikenhout en werden in de 19e eeuw vervaardigd door de gerenommeerde beeldhouwer Leopold Blanchaert. In het atelier waar de restauratie werd uitgevoerd had één of andere onverlaat de aureolen op de hoofden van de drie figuren meegenomen naar huis en er zijn houtkachel mee aangestoken. De aureolen die nu op de beelden prijken zijn dus replica’s.

DSC_0046

Onze gids leidde ons vakkundig door de gangen en hield bij iedere grafzerk halt om er de nodige uitleg te geven. Kanunniken en voorname katholieken liggen hier begraven. De grafzerken zijn tegen de muur geplaats terwijl de eigenlijke grafkelders zich onder de vloer bevinden. We liepen dus letterlijk bovenop de stoffelijke resten.

DSC_0057-horz

DSC_0067

Dat gold niet voor de vijf bisschoppen die hier ooit werden begraven. De grafzerken zijn er nog steeds, maar hun lichamen werden in 1959 overgebracht naar de crypte van de Sint-Baafskathedraal in Gent.

DSC_0066

DSC_0069

De familie van de overledenen moesten destijds zelf instaan voor de vervaardiging van het grafzerk, de versiering van het plafond en voor de glasramen recht tegenover het grafmonument. Vandaar dat er nogal wat verschillen zijn in de glasramen. Helaas zijn bijna de helft van de originele glasramen verloren gegaan.

DSC_0061

DSC_0071

Ons bezoek aan de Bisschoppengalerij van Mariakerke was aangenaam en erg interessant. Vooral mijn vriend van de erfgoedcel, die beroepshalve veel belangstelling heeft voor dit soort zaken, was bijzonder opgetogen.
Spoken of enge geesten hebben we gelukkig niet gezien in de gangen van de galerij. Alhoewel… toen ik net voor het buitengaan nog eens achterom keek …

DSC_0075b

De Bisschoppengalerij.

Op een snikhete dag in juli waren mijn vrouw en ik, eerder toevallig, op het kerkhof van de gemeente Mariakerke (nabij Gent). Het gras op het kerkhof was dor en okerkleurig en de zeldzame bloemen op de zerken snakten naar een druppel water.
Op deze begraafplaats stond een merkwaardig religieus gebouw. Het zag eruit als een kerk of kapel. Het gebouw was behoorlijk lang, maar nauwelijks vijf meter breed en vormde in het midden een stompe hoek. Een kerk kon dit onmogelijk zijn. Het was ook geen kapel en het had evenmin iets te maken met een klooster of een abdij. “Maar wat was het dan wél ?”, vroegen wij ons af.

DSC_0004

Dankzij Google kwamen we te weten dat dit de Bisschoppengalerij is. De galerij dateert uit 1873 en werd ontworpen door architect Jean-Baptiste Bethune. Het is een zuilengang dat dienst doet als een soort bovengrondse crypte. Het draagt de naam “Bisschoppengalerij” omdat de stoffelijke resten van vijf Gentse bisschoppen er begraven lagen.
Op de katholieke begraafplaats Campo Santo in Sint-Amandsberg was er in de 19e eeuw plaatsgebrek door massale sterfte vanwege een cholera-epidemie. De kerkelijke leiders van toen wilden niet dat voorname katholieken werden begraven op de Westerbegraafplaats. Dat “geuzenkerkhof” lag immers op ongewijde grond en er werden socialisten, vrijmetselaars en liberalen begraven. Daarom lieten zij in het nabij gelegen Mariakerke een kleiner Campo Santo aanleggen, met deze unieke galerij als middelpunt.

DSC_0005

Toen wij deze zomer op het kerkhof van Mariakerke waren, was de deur van de galerij op slot. Die deur gaat dan ook maar heel zelden open voor bezoekers.

DSC_0006

Maar een goede vriend van mij, die werkzaam is bij de erfgoedcel Leie-schelde en met wie ik geregeld als vrijwilliger samenwerk, heeft toestemming gekregen om vandaag een bezoek te brengen aan de galerij. En ik mag mee om foto’s te nemen. Straks, omstreeks 14u. komt iemand van de heemkundige kring van Mariakerke de deur van de galerij voor ons tweeën open doen.
Ik ben er niet helemaal gerust in. De bisschoppen liggen er weliswaar niet meer. In 1959 bracht men hun lichamen over naar de Crypte in de Sint-Baafskathedraal van Gent. Maar wie weet, dwaalt daar binnen nog de geest rond van een kanunnik of bisschop die al tweehonderd jaar dood is ?
Het verslag van ons bezoek die we deze namiddag aan de galerij brengen kunnen jullie volgende week lezen op deze blog.

DSC_0007

11 november.

Het ereveld 1940 – 1945 op de Westerbegraafplaats in Gent is een plaats waar vele gesneuvelde soldaten en oud-strijders uit de Tweede wereldoorlog zijn begraven.

Op de Westerbegraafplaats hebben ook gesneuvelden uit de Eerste wereldoorlog een laatste rustplaats gekregen. Zo is er naast een Belgisch, ook een Frans, Italiaans, Brits en Russisch militair kerkhof.

Op deze herdenkingsdag zullen deze kerkhoven door heel wat mensen worden bezocht,